رسیدگی حل اختلافات گمرکی 
رسیدگی و حل اختلافات گمرکی — راهنمای جامع، قانونی و عملی
اختلاف با تشخیص گمرک دربارهٔ تعرفه، ارزشگذاری، جریمهها یا تفسیر مقررات گمرکی برای بسیاری از واردکنندگان و صادرکنندگان تجربهای پراسترس و پرهزینه است. خوشبختانه قانون امور گمرکی و آییننامههای اجرایی، روند مشخصی برای رسیدگی به این اختلافات فراهم کردهاند. گروه بازرگانی آسا ترخیص با دانش حقوقی و تجاری خود، پروندههای اختلافی را از مرحلهٔ اول اعتراض تا رسیدگی در مراجع ذیصلاح پیگیری و از حقوق شما دفاع میکند. در ادامه روند، مدارک لازم، نکات کلیدی و راههای اعتراض را با استناد به مواد قانونی و رویههای جاری توضیح دادهایم.
۱. مرجع رسمی رسیدگی — کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی
براساس مادهٔ ۱۴۴ قانون امور گمرکی، مرجع اصلی رسیدگی به اختلافات در موضوعاتی مانند تشخیص تعرفه، ارزش کالا، مقررات گمرکی، جریمهها (بهجز قاچاق)، کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی است. این کمیسیونها در سطوح بدوی و تجدیدنظر وظیفهٔ بررسی مستندات و صدور رأی را دارند. آرای قطعی این کمیسیونها در صورت نقض قانون یا مقررات قابل شکایت در دیوان عدالت اداری است.
۳. روند عملی اعتراض — گامبهگام
1. مرحلهٔ نخست — اعتراض در محل گمرک
مطابق مادهٔ ۱۱۱ قانون امور گمرکی، صاحب کالا میتواند قبل از ترخیص یا پس از تودیع تأمین یا سپرده، اعتراض خود را به گمرک محل تسلیم نماید تا پرونده برای ارجاع به کمیسیون مربوطه آماده شود. این اعتراض میبایست مستدل و دارای مدارک باشد.
2. ارجاع به «کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی» (بدوی)
پس از ثبت اعتراض، پرونده در کمیسیون بدوی بررسی میشود؛ طرفین (صاحب کالا/وکیل و نمایندهٔ گمرک) فرصت ارائه توضیحات و مدارک را دارند. جلسات طبق آییننامهٔ اجرایی برگزار میشود و آرای بدوی صادر میگردد.
3. تجدیدنظر (در صورت عدم رضایت)
چنانچه یکی از طرفین به رای بدوی اعتراض داشته باشد، میتواند درخواست رسیدگی در کمیسیون تجدیدنظر را مطرح کند. برای طرح اعتراض در مرحلهٔ تجدیدنظر، معمولاً پرداخت یا سپردن «حق رسیدگی» مقدور است (تبصره ماده ۱۴۶: معمولاً درصدی از مبلغ مورد اختلاف بهعنوان سپرده). در صورت نقض رأی بدوی، سپردهها بازگردانده میشوند.
4. رسیدگی نهایی و امکان شکایت قضایی
آرای قطعی کمیسیونها، چنانچه بهگمان خواهان نقض قانون یا مقررات باشد، قابل شکایت در دیوان عدالت اداری هستند. مهلت شکایت در دیوان، طبق قوانین مرتبط تعیین میشود (برای اشخاص داخل کشور معمولاً ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی).
۴. مدارک و مستندات مورد نیاز (پُرکاربرد)
✅اظهارنامه و اسناد اظهار (Invoice، Packing list، Bill of Lading یا AWB)؛
✅مستندات ارزشگذاری (فاکتور خرید، قرارداد، روش تعیین ارزش)؛
✅اسناد مربوط به محاسبه تعرفه (توضیحات فنی، کاتالوگ، گواهی مبدأ)؛
✅مراجعۀ کتبی اعتراض همراه با دلایل و مستندات؛
✅وکالتنامه در صورت واگذاری به نماینده یا کارگزار رسمی؛
✅فیش سپرده یا رسید پرداخت حق رسیدگی (در صورت لزوم برای تجدیدنظر).
۵. زمانبندی و هزینهها (تقریبی)
✅زمان بررسی در کمیسیون بدوی: از چند هفته تا چند ماه بسته به پیچیدگی پرونده و تکمیل مدارک.
✅تجدیدنظر: معمولاً زمان بیشتری میبرد و بسته به شعبه و شلوغی کارها متفاوت است.
✅هزینهها: شامل هزینه دادرسی (سپرده/حق رسیدگی در مرحلهٔ تجدیدنظر، معمولاً درصدی از مبلغ مورد اختلاف طبق مقررات)، هزینه کارشناسی (در صورت نیاز به ارزیابی فنی یا آزمایشگاهی)، و کارمزد وکالت/مشاوره. دقیق بودن مدارک و دفاع حرفهای میتواند هزینههای سربار را کاهش دهد.
۶. نکات حرفهای برای موفقیت در دعوای گمرکی
✅آمادگی کامل مستندات: پروندهای که فاکتورها، قراردادها، مدارک فنی و شواهد کافی داشته باشد شانس بالاتری در کمسیون و دیوان دارد.
✅تعیین کد تعرفه صحیح از ابتدا: اشتباه در HS Code منشاء بسیاری از اختلافات است؛ استفاده از کارشناس تعرفه ضروی است.
✅استفاده از کارشناسان حقوقی و بازرگانی همزمان: پروندههای گمرکی ماهیتی فنی-قانونی دارند؛ ترکیب تیم حقوقی و فنی نتیجه را بهتر میکند.
✅پیگیری فعال و حضور در جلسات: ارائه دلایل مکتوب و حضور نمایندهٔ مطلع باعث اثرگذاری بیشتر در کمیسیون میشود.
۷. چرا گروه «آسا ترخیص» میتواند همراه مطمئنی باشد؟
✅تجربه در پروندههای اختلاف گمرکی در گمرکات مختلف کشور؛
✅تیم ترکیبی از کارگزاران رسمی گمرک، مشاوران حقوقی و کارشناسان تعرفه؛
✅پیگیری کامل پرونده از اعتراض اولیه تا تجدیدنظر و در صورت نیاز دیوان عدالت اداری؛
✅شفافیت در هزینهها و گزارشدهی منظم به موکل؛
اگر با تشخیص گمرک اختلاف پیدا کردهاید یا در معرض رأی جریمه و تعیین تعرفه نامناسب هستید، ما پروندهٔ شما را بررسی، استراتژی دفاعی تدوین و تا حصول نتیجه پیگیری میکنیم.
۸. درخواست استعلام و تماس
برای استعلام هزینه، مشاوره تخصصی یا پیگیری پرونده گمرکیتان کافیست با ما تماس بگیرید:
تلفن همراه: ۰۹۱۲۸۹۰۷۱۲۶ — ۰۹۱۹۵۷۲۴۰۰۲
تلفنهای ثابت:3-02188322741
